ประเพณีแห่ต้นดอกไม้

ประเพณีแห่ต้นดอกไม้ เริ่มมาพร้อม ๆ กับการก่อสร้าง วัดศรีโพธิ์ชัยแสงภา ที่มีมากว่า 400 ปี เป็นประเพณีในฮีตเดือน 5 (หนึ่งในความเชื่อเรื่องฮีตสอบสอง) คือ ห้วงสงกรานต์ ตั้งแต่วันที่ 14 – 16 ของทุกปี และต่อจากนั้นจะแห่ต้นดอกไม้ในวันพระ 8 ค่ำ 15 ค่ำ จนถึงสิ้นเดือนเมษายน

การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ภูมิภาคภาคอีสานมุ่งมั่นประชาสัมพันธ์ประเพณีวัฒนธรรมในแหล่งท่องเที่ยวภาคอีสานมาอย่างต่อเนื่อง นอกจากจะนำเสนอแหล่งท่องเที่ยวทั่วไปแล้ว แหล่งท่องเที่ยวที่แสดงถึงเชิงอัตลักษณ์วัฒนธรรมประเพณีภาคอีสานยังเป็นอีกหนึ่งความน่าภาคภูมิใจที่การท่องเที่ยวตั้งใจนำเสนอเพื่อส่งเสริมภาพลักษณ์ที่ดีของไทยให้อยู่คู่คนไทยและเป็นที่ประจักษ์แก่สายตานักท่องเที่ยวต่างประเทศไปทั่วโลกอีกด้วย

ประเพณีต้นดอกไม้ เป็นอีกหนึ่งประเพณีของชาวอำเภอนาแห้ว ที่สืบสานมากว่า 400 ปี ถือว่าต้นดอกไม้เป็นเครื่องสักการะพระรัตนตรัย ที่ชาวบ้านร่วมแรงร่วมใจกันสร้างขึ้นอย่างใหญ่โต นับเป็นเครื่องสักการะพระรัตนตรัย ที่แตกต่างจากทุก ๆ ที่

สร้างความน่าอัศจรรย์อย่างยิ่งในเทศกาลปีใหม่ไทย เนื่องจากเครื่องสักการะพระรัตนตรัยโดยทั่วไปคือ ต้นหมากเบง ขันห้า ขันแปด แต่ด้วยความศรัทธา และเพื่อความเป็นสิริมงคลในวันเถลิงศกขึ้นจุลศักราชใหม่ ชาวบ้านต่างพร้อมใจกันสร้างต้นดอกไม้ซึ่งมีลักษะเป็นพุ่มดอกไม้รูปทรงคล้ายก่องข้าวขวัญโบราณ ขนาดเล็กใหญ่ รูปร่างได้สัดส่วน มีความสวยงามในแบบธรรมชาติ เนื่องจากทำด้วยไม้ไผ่ ที่ปลูกกันเองในหมู่บ้าน

โครงสร้างของต้นดอกไม้มีความคงทนแข็งแรง เป็นการล้อมด้วยขัดแตะเป็นลวดลายต่าง ๆ ทั้งสี่ด้าน ประสานการผูกมัดด้วยไผ่เช่นกัน ปราศจากการตอกหรือยึดด้วยลวดแต่อย่างใด ตั้งแต่ฐานรากจนถึงปลายยอด ประดับด้วยดอกไม้พื้นเมืองที่หาได้ตามท้องถิ่นหลากหลายสีสันอย่างสวยงาม

ไม่ว่าจะเป็นดอกคูณสีเหลืองสลับด้วยดอกสีแดงของดอกเฟื่องฟ้า ดอกหางนกยูง ยอดสุดของต้นดอกไม้ประดับด้วยพุ่มดอกไม้ไหวอย่างสวยงาม ขนาดสูงใหญ่ เล็กตามแต่ความต้องการของผู้จัดทำซึ่งต้องพอจะได้คนหามอย่างน้อย 6 – 8 คน

การทำต้นดอกไม้ของชาวบ้านตำบลแสงภา อำเภอนาแห้ว จังหวัดเลย จะเริ่มตั้งแต่เช้าวันที่ 14 เมษายน โดยชาวบ้านที่เป็นผู้ชายจะช่วยกันตัดไม้ไผ่ เพื่อนำมาทำเป็นโครงสร้าง ส่วนผู้หญิงจะจัดหาดอกไม้ท้องถิ่นตามฤดูกาล เช่น ดอกเฟื่องฟ้า ดอกหางนกยูง ดอกคูณ ดอกรัก เพื่อนำมาประดับต้นดอกไม้หลากหลายสีสัน

เมื่อตกแต่งต้นดอกไม้เรียบร้อย ชาวบ้านจะช่วยกันหามต้นดอกไม้ไปตั้งตระหง่าน ณ บริเวณวัดศรีโพธิ์ชัย รอจนกระทั่งชาวบ้านแต่ละคุ้มหามต้นดอกไม้มาที่วัดเป็นที่เรียบร้อยกันทุกต้น

พอถึงเวลาหัวค่ำ ประมาณหนึ่งทุ่ม ชาวบ้านจะเริ่มจุดเทียนตามต้นดอกไม้ และเริ่มพิธีทางศาสนา จากนั้นก็จะเริ่มขบวนแห่รอบอุโบสถ จะเป็นการแห่ประกอบจังหวะดนตรี และการโยกต้นดอกไม้ให้มีความอ่อนไหวเสมือนมีชีวิตที่สวยงาม จำนวน 3 รอบ มีความหมายว่า รอบที่ 1 บูชาพระพุทธ รอบที่ 2 บูชาพระธรรม และรอบที่ 3 คือบูชาพระสงฆ์

ในขณะเดียวกันก็จะมีขบวนฆ้อง ขบวนรำวง บรรเลงดนตรีประกอบจังหวะให้ผู้แบกต้นดอกไม้ได้เต้นตามจังหวะอย่างเพลิดเพลิน ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ ความสวยงามของต้นดอกไม้ในช่วงที่มีการโยกของผู้แบกนั้น จะสว่างไสวไปด้วยแสงเทียนที่จุดประดับอยู่ในต้นดอกไม้ทั้งเทียนใหญ่และเทียนเล็ก

ในท่ามกลางความมืดของเวลาค่ำคืน ทางวัดจะช่วยเปิดไฟประดับประดาตามเสาต่าง ๆรอบ ๆ บริเวณวัด กับแสงจันทร์ที่สะท้อนยังหลังโบสถ์ สมกับเป็นกิจกรรมที่ชาวบ้านอำเภอนาแห้วได้ร่วมกันทำสืบสานเป็นประเพณีท้องถิ่นที่หาดูได้ยาก

ทั้งผู้เฒ่าผู้แก่ หนุ่มสาวเด็กเล็กเด็กน้อยต่างร่ายรำกันอย่างสนุกสนานแต่ยังคงไว้ซึ่งเอกลักษณ์ของชาวบ้านอำเภอนาแห้ว จังหวัดเลยที่สืบสานมาจนถึงปัจจุบัน เมื่อแห่ต้นดอกไม้ครบสามรอบแล้ว ต้องวางต้นดอกไม้ทุกต้นไว้รอบอุโบสถ เพื่อบูชาพระรัตนตรัยตลอดทั้งคืน

รุ่งเช้าจึงนำต้นดอกไม้ออกจากวัด ต้นไหนที่ยังแข็งแรง ยังไม่เสียรูปทรงสามารถนำมาเปลี่ยนดอกไม้ใหม่หรือเสริมเข้าไปเพื่อนำไปแห่ในคืนต่อไปได้อีก

ประเพณีแห่ต้นดอกไม้ ได้สืบทอดกันมายาวนาน และจะมีการแห่ในเทศกาลสงกรานต์เกือบทุกวัดในจังหวัดเลย และมีความเชื่อคล้ายกัน แต่ต้นดอกไม้ของตำบลแสงภาจะมีลักษณะเด่นกว่าทุกวัด คือมีขนาดต้นใหญ่และสูงกว่าทุกวัด ต้นใหญ่ที่สุดจะมีความกว้าง 3 เมตร สูง 15 เมตร ใช้ไม้ไผ่ประกอบเป็นโครงสร้างตั้งแต่ 10 – 40 ลำ ขึ้นอยู่กับขนาด

 
ขอขอบคุณ
การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย
 
คุณสมฤดี จิตรจง ผู้อำนวยการการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ภูมิภาคภาคอีสาน
คุณเกียรติพงษ์ คชวงษ์ ผู้อำนวยการ ททท.สำนักงานจังหวัดเลย
คุณจริยาทร สูหู่ ผู้ช่วยผู้อำนวยการ ททท.สำนักงานจังหวัดเลย
 
 
 
 
 
 
 
 
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
 
 
 
 
หน้าแรก ชวนเที่ยว ชวนชิม ชวนชม ชวนคุย ประชาสัมพันธ์ สาระธรรม เชิงอนุรักษ์ บันเทิง
 
copyright©2010 www.kaomadoo.com All rights reserved.